Chụp Khung In Lụa – Quy Trình Chi Tiết, Dụng Cụ & Kinh Nghiệm Thực Tế

Chụp khung in lụa (còn gọi là phơi bản in) là bước kỹ thuật quan trọng nhất trong quy trình in lụa, quyết định trực tiếp đến độ nét, độ chính xác và độ bền của bản in. Dù bạn sử dụng máy in lụa thủ công hay máy in lụa công nghiệp, việc hiểu rõ và thực hiện đúng quy trình chụp khung sẽ quyết định 80% chất lượng sản phẩm cuối cùng.

1. Chụp Khung In Lụa Là Gì? Hiểu Rõ Bản Chất Kỹ Thuật

Chụp khung in lụa là quá trình tạo ra bản in cố định (stencil) trên lưới in bằng cách sử dụng keo chụp bản cảm quang và ánh sáng UV. Khi ánh sáng chiếu qua film có hình ảnh, phần keo được chiếu sáng sẽ cứng lại, trong khi phần bị che khuất vẫn giữ nguyên trạng thái mềm. Sau khi rửa bản, những phần keo mềm sẽ bị rửa trôi, tạo thành các lỗ thông kim trên lưới – nơi mực in sẽ thấm qua.

1.1. Nguyên Lý Cơ Bản Của Kỹ Thuật Chụp Bản

Quá trình chụp khung dựa trên phản ứng hóa học của keo cảm quang với ánh sáng UV:

• Trạng thái ban đầu: Keo chụp bản ở dạng nhớt, dễ trét lên lưới
• Khi chiếu UV: Phần keo được ánh sáng chiếu vào sẽ polymer hóa, biến thành chất rắn, bám chặt vào lưới
• Phần che khuất: Không tiếp xúc ánh sáng, giữ nguyên trạng thái mềm, hòa tan trong nước
• Sau rửa: Phần keo mềm bị rửa trôi, chỉ còn lại các mảng keo cứng tạo thành bản in

2. Vật Tư & Dụng Cụ Cần Thiết Để Chụp Khung In Lụa Chuyên Nghiệp

Để thực hiện quy trình chụp khung in lụa đúng chuẩn, bạn cần chuẩn bị đầy đủ dụng cụ. Mỗi thiết bị đều có vai trò quan trọng và ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng bản in.

2.1. Khung In & Lưới In – Nền Tảng Của Bản In

Lựa chọn khung in và lưới in phù hợp là bước đầu tiên và quan trọng. Lưới in có nhiều loại với số lỗ (mesh count) khác nhau:

Số Lỗ Lưới (Mesh Count)	Ứng Dụng Phổ Biến	Độ Dày Filament	Chất Liệu
43T – 55T	In trên chất liệu thô, túi vải, carton	Thick (dày)	Polyester, Inox
77T – 90T	In chi tiết, decal, tem phụ kiện	Medium (trung bình)	Polyester cao cấp
110T – 150T	In hình ảnh phức tạp, 4 màu trở lên	Thin (mỏng)	Polyester siêu mỏng

2.2. Keo Chụp Bản – Bí Quyết Quyết Định Độ Bền

Keo chụp bản (keo cảm quang) là thành phần hóa học then chốt. Có hai loại chính:

2.2.1. Keo 1 Thành Phần (Ready-to-use)

Keo sẵn sàng dùng ngay, không cần trộn thêm. Phù hợp với người mới bắt đầu hoặc sản xuất đơn hàng nhỏ.

• Ưu điểm: Tiện lợi, dễ sử dụng, không cần tính toán tỷ lệ trộn
• Nhược điểm: Độ bền thấp hơn, thời gian sử dụng hạn chế sau khi mở nắp
• Thời gian phơi: 60-90 giây với đèn UV 1.2kW
• Độ bền: Khoảng 500-1,000 lần in

2.2.2. Keo 2 Thành Phần (Diazo-based)

Keo cần trộn với thuốc cảm quang (Diazo powder) theo tỷ lệ cụ thể. Đây là lựa chọn chuyên nghiệp cho sản xuất công nghiệp.

• Ưu điểm: Độ bền cao, độ nhạy sáng tốt, bản in sắc nét hơn
• Nhược điểm: Cần trộn đúng tỷ lệ, có thời hạn sử dụng sau khi trộn (4-6 giờ)
• Tỷ lệ trộn: Thường là 1 phần keo : 1 phần Diazo (theo trọng lượng)
• Độ bền: 2,000-5,000 lần in hoặc hơn

2.3. Dụng Cụ Hỗ Trợ Khác

Ngoài hai thành phần chính, bạn cần chuẩn bị:

3. Quy Trình Chụp Khung In Lụa Chuẩn 7 Bước Từ A Đến Z

Dưới đây là quy trình chi tiết được các xưởng in chuyên nghiệp áp dụng. Mỗi bước đều có ý nghĩa quan trọng và cần thực hiện chính xác.

3.1. Bước 1: Vệ Sinh & Xử Lý Khung In

Đây là bước nền tảng quyết định sự dính keo tốt trên lưới. Lưới bẩn, dầu mỡ sẽ khiến keo không bám đều, dẫn đến bản in bị hở chỗ, mất chi tiết.

Quy trình vệ sinh:

1. Chọn thuốc rửa phù hợp: Dùng thuốc rửa bản chuyên dụng (screen opener) hoặc xà phòng nhẹ không chứa dầu
2. Phun thuốc rửa: Phun đều lên cả hai mặt lưới, để 2-3 phút cho hóa chất thẩm thấu
3. Chà sát nhẹ: Dùng bàn chải mềm chải nhẹ theo chiều dọc lưới (không chà ngang để không làm rách lưới)
4. Rửa sạch: Rửa kỹ bằng nước sạch đến khi không còn bọt xà phòng
5. Làm khô: Dùng quạt thổi khô hoặc để khô tự nhiên. Đảm bảo lưới hoàn toàn khô trước khi trét keo

3.2. Bước 2: Trét Keo Lên Lưới – Kỹ Thuật Lớn Mỏng Đều

Lớp keo phải đều, mỏng và không có bọt khí. Độ dày keo lý tưởng là 0.1-0.2mm. Quá dày sẽ khó chụp, quá mỏng dễ bị hỏng khi rửa bản.

Quy trình trét keo:

1. Chuẩn bị keo: Nếu dùng keo 2 thành phần, đã trộn sẵn và để nghỉ đủ thời gian
2. Định vị khung: Đặt khung in nghiêng 45 độ trên bàn làm việc phẳng
3. Trét lớp đầu tiên: Dùng cây trét chữ U, đổ keo lên đỉnh khung, kéo xuống dọc theo lưới với lực đều. Chỉ trét một chiều (trên xuống dưới)
4. Làm phẳng: Dùng cây trét vuông góc với lưới (theo chiều ngang) để làm phẳng lớp keo, loại bỏ bọt
5. Trét lớp thứ 2 & 3: Lặp lại 2-3 lần, mỗi lần cách nhau 5-10 phút để keo thấm đều
6. Làm khô: Đặt khung ở nơi tối, dùng quạt thổi nhẹ hoặc sấy nhiệt độ thấp (40-50°C) trong 15-30 phút

3.3. Bước 3: Chuẩn Bị Film & Đặt Vào Hộp Chụp

Film (hay bản mờ) là hình ảnh đen trắng của thiết kế cần in, được in trên máy in laser hoặc in decal. Film phải có độ trong cao, hình ảnh sắc nét, không lem.

Chuẩn bị film:

• Chất liệu film: Dùng film decal trong suốt (màu xanh lục hoặc trong) có độ dày 100-150 micron
• In film: In bằng máy in laser (không phải máy in phun) để đạt độ đen tuyệt đối, không thấm ánh sáng
• Cắt film: Cắt vừa khung in, dư 1-2cm mỗi bên để dễ dán
• Kiểm tra: Đặt film lên bàn sáng, kiểm tra xem có hở chỗ nào không

Dán film lên khung:

1. Đặt khung có lớp keo khô vào hộp chụp (mặt có keo hướng lên trên)
2. Dán film lên mặt ngoài lưới (mặt không có keo), dùng băng dính hai mặt cố định 4 góc
3. Đảm bảo film phẳng, không nhăn, không có bọt khí kẹt giữa film và lưới
4. Đậy nắp hộp chụp, đảm bảo kín ánh sáng

3.4. Bước 4: Chụp Bản Bằng Đèn UV – Kiểm Soát Thời Gian Chính Xác

Đây là bước then chốt. Thời gian chụp phụ thuộc vào:

• Công suất đèn: Đèn 1.2kW cần 60-90 giây, đèn 2kW chỉ cần 30-45 giây
• Loại keo: Keo 1 thành phần nhanh hơn keo 2 thành phần
• Khoảng cách đèn: Càng gần đèn, thời gian càng ngắn (tiêu chuẩn 15-20cm)
• Nhiệt độ môi trường: Nhiệt độ cao (25-30°C) giúp phản ứng nhanh hơn

Quy trình chụp:

1. Bật đèn UV trước 5 phút để ổn định công suất
2. Đặt khung đã dán film vào hộp chụp, đảm bảo kín ánh sáng
3. Bật đèn và bắt đầu đếm thời gian
4. Không mở hộp giữa chừng, sẽ làm hỏng bản
5. Sau thời gian quy định, tắt đèn và mở hộp
6. Kiểm tra bản: lớp keo đã cứng, chuyển màu vàng nhạt sang nâu nhạt

3.5. Bước 5: Rửa Bản – Bí Quyết Làm Sạch Không Hư Hại Lưới

Mục đích của bước rửa là loại bỏ phần keo chưa phản ứng (phần bị che bởi film) để tạo ra các lỗ thông kim trên lưới.

Dụng cụ rửa:

• Bình xịt áp lực: Áp lực 2-3 bar, xịt nước cất hoặc nước cất pha 5% cồn
• Vòi nước: Dùng vòi nước áp lực thấp, nhiệt độ 20-30°C
• Bàn chải mềm: Chải nhẹ nếu cần, tránh chà mạnh

Quy trình rửa:

1. Đặt khung nghiêng 45 độ, mặt có film hướng xuống dưới
2. Xịt nước từ trên xuống dọc theo lưới, tập trung vào khu vực có hình ảnh
3. Quan sát: phần keo mềm sẽ chảy ra, lộ ra các lỗ thông kim trong suốt
4. Nếu keo dai, dùng bàn chải mềm chải nhẹ theo chiều dọc lưới
5. Rửa toàn bộ khung, cả mặt có keo cứng lẫn mặt không có keo
6. Kiểm tra: nhìn ngược đèn, bản in phải trong suốt, không còn keo đặc trong các lỗ
7. Làm khô bằng quạt hoặc để khô tự nhiên

3.6. Bước 6: Kiểm Tra & Sửa Chữa Bản In

Sau khi rửa và làm khô, kiểm tra kỹ bản in trước khi đem in thử.

Phương pháp kiểm tra:

• Kiểm tra bằng mắt thường: Nhìn bản dưới ánh sáng mạnh, đảm bảo không có chỗ keo dính, hở lỗ, hoặc keo cứng bị bong
• Kiểm tra in thử: In thử trên giấy hoặc vật liệu mẫu với mực thử
• Phát hiện lỗi:
  • Hở chỗ (pinholing): Có thể do keo quá mỏng, lưới bẩn, hoặc film không kín
  • Keo tràn (bleeding): Keo cứng bị tràn ra ngoài, do trét keo quá dày
  • Mờ, không sắc nét: Do thời gian chụp không đủ, keo chưa cứng hoàn toàn

Sửa chữa lỗi:

• Hở chỗ nhỏ: Dùng keo chụp bản chuyên dụng (blockout) dùng bút chấm vào chỗ hở, phơi nắng thêm 30 giây
• Keo tràn: Dùng dao mỏng gọt bỏ keo tràn, rửa lại chỗ đó
• Bản mờ: Phải làm lại từ đầu, kiểm tra lại thời gian chụp và độ dày keo

3.7. Bước 7: Bảo Quản Bản In Trước Khi In Thử

Bản in đã sẵn sàng có thể được sử dụng ngay hoặc bảo quản để in sau.

• Thời gian sử dụng: Bản in tốt nhất nên dùng trong 24-48 giờ sau khi chụp
• Bảo quản: Đặt khung ở nơi khô ráo, tránh ánh sáng trực tiếp, tránh bụi bẩn
• Trước khi in: Làm sạch bản bằng khăn khô, kiểm tra lại các lỗ thông kim
• Không để lâu: Sau 1 tuần, keo có thể bị lão hóa, bản in kém chất lượng

4. Kinh Nghiệm Vàng & Mẹo Thực Tế Từ Chuyên Gia

Sau nhiều năm kinh nghiệm, các chuyên gia in lụa chia sẻ những bí quyết giúp cải thiện chất lượng bản in và tăng năng suất.

4.1. Khắc Phục Các Vấn Đề Thường Gặp

Vấn Đề	Nguyên Nhân	Cách Khắc Phục
Bản in mờ, không sắc nét	Thời gian chụp quá ngắn, keo chưa cứng	Tăng thời gian chụp 10-20%, kiểm tra độ cứng keo
Có chỗ hở (pinholing)	Lưới bẩn, keo quá mỏng, film không kín	Vệ sinh kỹ lưới, tăng số lớp keo, dán film kín hơn
Keo tràn ra ngoài	Trét keo quá dày, không dùng cây trét phù hợp	Giảm độ đặc keo, dùng cây trét nhỏ hơn, trét nhẹ tay hơn
Bản in bị mờ sau vài lần in	Keo kém chất lượng, bản in để lâu	Dùng keo chuyên dụng, bảo quản bản đúng cách, dùng bản mới sau 48h
Mực không thấm đều	Lỗ thông kim không đều, keo cứng quá mức	Kiểm tra độ dày keo, điều chỉnh công suất đèn, thử keo khác

4.2. Bí Quyết Tăng Độ Bền Bản In

Để bản in có thể in được hàng ngàn lần mà không hỏng, cần lưu ý:

• Chọn keo chất lượng cao: Keo nhập khẩu từ Nhật, Đức, Đài Loan có độ bền cao hơn keo nội địa giá rẻ
• Độ dày keo tối ưu: 0.15-0.2mm là lý tưởng. Quá mỏng dễ hỏng, quá dày khó thấm mực
• Kiểm soát thời gian chụp: Đừng quá tải đèn, để đèn nghỉ 5 phút sau mỗi 10 phút chụp liên tục
• Bảo quản đúng cách: Tránh ẩm, tránh nhiệt độ cao, tránh ánh sáng mạnh
• Làm sạch nhẹ nhàng: Khi rửa bản, không dùng bàn chải cứng, không xịt áp lực quá cao

4.3. Lựa Chọn Keo Phù Hợp Với Từng Loại Lưới

Không phải keo nào cũng phù hợp với mọi loại lưới:

5. So Sánh Các Phương Pháp Chụp Khung In Lụa

Ngoài phương pháp chụp bản cảm quang truyền thống, có một số phương pháp khác:

Phương Pháp	Nguyên Lý	Ưu Điểm	Nhược Điểm	Chi Phí
Chụp cảm quang UV	Keo cảm quang + đèn UV	Độ chính xác cao, bền, phổ biến	Cần phòng tối, thời gian xử lý	Thấp
Chụp nắng (sun exposure)	Dùng nắng thay đèn UV	Không cần đèn, tiết kiệm điện	Phụ thuộc thời tiết, không kiểm soát được	Rất thấp
Bản in sẵn (ready-made)	Mua bản in có sẵn	Tiết kiệm thời gian, dễ dàng	Khó tìm đúng kích cỡ, chi phí cao	Cao
Chụp laser direct	Dùng máy laser trực tiếp trên lưới	Không cần film, độ chính xác tuyệt đối	Máy rất đắt, chỉ phù hợp công nghiệp	Rất cao

6. Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ) Về Chụp Khung In Lụa

7. Mẹo Tiết Kiệm Thời Gian & Tăng Năng Suất Khi Chụp Khung

Đối với xưởng in có sản lượng lớn, việc tối ưu hóa quy trình chụp khung là rất quan trọng.

7.1. Chuẩn Bị Đồng Loạt

Chuẩn bị tất cả dụng cụ, keo, film trước khi bắt đầu. Tránh việc phải đi lại nhiều lần, mất thời gian.

7.2. Làm Nhiều Khung Cùng Lúc

Nếu có nhiều đơn hàng cùng kích thước, có thể:

• Trét keo cho 5-10 khung cùng lúc
• Xếp khung vào khay, đợi keo khô đồng loạt
• Chụp đồng loạt trong hộp chụp lớn
• Rửa khung lần lượt

7.3. Tái Sử Dụng Khung

Khung có thể tái sử dụng nhiều lần:

• Vệ sinh kỹ sau mỗi đợt in: Dùng keo degreaser ngâm, loại bỏ mực dính
• Kiểm tra lưới: Thay lưới khi bị rách hoặc mất độ căng khung
• Bảo quản cẩn thận: Xếp khung thẳng, tránh đè lên nhau

7.4. Lưu Trữ Film Chuyên Nghiệp

Film nên được:

• Cuộn tròn, cất trong hộp carton tối
• Tránh ánh sáng trực tiếp, tránh ẩm
• Cắt sẵn kích thước thường dùng
• Ghi nhãn rõ ràng: tên mẫu, kích thước, ngày in

8. Kết Luận & Khuyến Nghị

Chụp khung in lụa là kỹ thuật cốt lõi quyết định chất lượng in ấn. Dù bạn là người mới bắt đầu hay chuyên gia, việc nắm vững từng bước từ vệ sinh khung, trét keo, chụp bản, đến rửa bản sẽ giúp bạn tạo ra những bản in sắc nét, bền và tiết kiệm chi phí.

Nếu bạn đang tìm kiếm máy in lụa chất lượng, dụng cụ in lụa chuyên nghiệp, hoặc cần tư vấn về kỹ thuật chụp khung, hãy liên hệ với chúng tôi – Máy In Lụa Trần Tuấn Apmacom. Với hơn 10 năm kinh nghiệm, chúng tôi cam kết mang đến giải pháp in ấn tối ưu cho mọi doanh nghiệp.